Het nieuwe jaar brengt tradities mee die we elk jaar opnieuw beleven. Één daarvan is het elkaar toewensen van een gelukkig nieuwjaar of “de beste wensen” uitspreken als begin van iets fris. Maar wanneer stop je daar eigenlijk mee? In Nederland is daar een informele richtlijn voor: tot en met 6 januari, de dag van Driekoningen, mag je nog de beste wensen uitspreken. Daarna beginnen veel mensen er niet meer mee, al verschilt dit per situatie.
6 januari staat in de Nederlandse kalender als Driekoningen. Deze dag heeft een religieuze achtergrond en markeert het moment dat de kerstperiode officieel eindigt volgens oude gebruiken. Het is de dag waarop men herdenkt dat de drie wijzen uit het oosten het Christuskind bezochten. Omdat deze dag symbool staat voor het sluiten van de feestelijke periode rond kerst en nieuwjaar, is het voor velen ook de grens voor nieuwjaarswensen.
In de praktijk betekent dit dat je tot en met 6 januari iemand nog een gelukkig nieuwjaar of de beste wensen kunt zeggen zonder dat het vreemd overkomt. Daarna voelen sommige mensen het als ‘te laat’, alsof het onderwerp al achter je ligt en je weer in de gewone gang van zaken bent.
Dat er een datum gekoppeld is aan nieuwjaarswensen wil niet zeggen dat iedereen zich eraan houdt, of dat er een officiële wet is die dit voorschrijft. Het is vooral een ongeschreven regel die voortkomt uit gewoonte en etiquette. Voor sommigen is Driekoningen de grens, omdat dit traditioneel het einde van de feestperiode markeert.
Andere mensen kijken wat losser naar de periode. Vooral in sociale of werkgerelateerde contexten kan het nog acceptabel zijn om later in januari iemand het beste te wensen, bijvoorbeeld op een nieuwjaarsborrel of als je elkaar pas in de loop van de maand weer ziet. Er zijn zelfs etiquetteadviseurs die zeggen dat tot de derde week van januari het nog wel kan, omdat de eerste weken van het jaar vaak nog gevuld zijn met sociale bijeenkomsten en contactmomenten.
Je ziet dus dat er geen eenduidige regel is die iedereen strikt volgt. Het hangt veel af van de situatie én van wat jij prettig vindt. In een informele setting met vrienden maakt het vaak weinig uit. Spreek je iemand op 10 of 12 januari, dan vinden de meesten het niet gek als je nog iets van de beste wensen zegt. In een zakelijke omgeving kun je wat gevoeliger zijn voor het moment, omdat daar formele etiquette soms strakker wordt aangehouden.
Nieuwjaarswensen zijn net als veel tradities gekoppeld aan hoe mensen het jaar willen beginnen. Voor veel Nederlanders horen ze bij de overgang van het oude naar het nieuwe. Je zegt elkaar iets goeds toe, je schudt handen of zegt het tegen collega’s als je elkaar na de feestdagen weer ziet.
Tegelijkertijd merkt men dat deze gewoonte aan het veranderen is. Niet iedereen hecht evenveel waarde aan precies deze datum als grens. Sommige mensen laten hun kerstboom en versiering langer staan en vinden het daardoor ook logisch om later in januari nog goede wensen te delen. Er zijn zelfs mensen die vinden dat het gewoon vriendelijk is om iemand het beste te wensen, ongeacht de kalenderdatum, zolang het gemeend is.
Hoe je dit aanpakt hangt af van wat je zelf prettig vindt en van je sociale omgeving. Als je iemand tegenkomt op 7 januari en je hebt elkaar nog niet gesproken over het nieuwe jaar, dan kun je best even zeggen “gelukkig nieuwjaar”. In de dagen rond 6 januari kan het echt nog passen in de traditie. Als we richting half januari gaan, wordt het wel wat minder vanzelfsprekend, maar het is geen regel die breekt als je het toch doet.
In zakelijke contexten kiezen mensen vaak voor iets algemenere formuleringen of wachten tot een moment waarop veel collega’s samen zijn, zoals een borrel of teammeeting. Dan zit je eigenlijk altijd goed, zelfs als het iets later in januari is. Sommigen koppelen het zelfs aan het opruimen van de kerstversiering: staat die er nog, dan kun je het gevoel hebben dat het nog ‘feestelijk’ genoeg is om de beste wensen uit te spreken.
6 januari blijft voor veel Nederlanders een symbolische grens voor het stopzetten van nieuwjaarswensen. Het is een moment waarop de feestdagen min of meer worden afgerond en je weer naar de dagelijkse routine gaat. Toch is er geen harde regel waardoor het onbeleefd zou zijn om later in januari iemand nog de beste wensen te geven. Het gaat vooral om gevoel en context. Zolang je vriendelijkheid en aandacht voor de ander in je boodschap stopt, zal die in de meeste gevallen ook positief ontvangen worden.
