Hoe werken gehoorapparaten?

Van geluidsgolf tot hoorbaar signaal

Ons oor vangt geluidsgolven op en vertaalt die naar informatie die de hersenen begrijpen. Wanneer dat proces ergens hapert, springt een gehoorapparaat bij. Het apparaat bestaat uit drie kernonderdelen: een microfoon, een versterker en een luidspreker.

De microfoon vangt geluiden uit de omgeving op en zet die om in een elektrisch signaal. Dat signaal gaat vervolgens naar een chip in het apparaat, die het omzet naar een digitaal signaal. Die chip doet meer dan alleen versterken: hij analyseert het geluid, maakt onderscheid tussen spraak en achtergrondlawaai en past de versterking aan op het gehoorverlies van de drager. Daarna stuurt de luidspreker het verwerkte geluid de gehoorgang in, waar het binnenoor het omzet naar elektrische impulsen die de hersenen oppikken.

Dat hele proces speelt zich af in milliseconden, elke keer opnieuw.

Digitaal waar analoog ooit was

Vroeger waren er zowel analoge als digitale gehoorapparaten. Tegenwoordig zijn alle hoortoestellen digitaal. Fabrikanten hebben analoge modellen volledig uit hun assortiment gehaald. Dat is geen toeval: digitale gehoorapparaten kunnen zachte geluiden versterken en tegelijk harde geluiden onderdrukken. Hoe geavanceerder het toestel, hoe beter dit in de praktijk werkt.

De chip in een modern gehoorapparaat is zo ontworpen dat hij klanken van elkaar onderscheidt. Spraakherkenning maakt deel uit van de nieuwste technologie, waardoor het mogelijk is om gesprekken te versterken terwijl storend omgevingsgeluid juist wordt onderdrukt. Voor iemand die in een drukke ruimte wil communiceren, is dat een groot verschil.

Welke soorten zijn er

Er zijn grofweg twee manieren om een gehoorapparaat te dragen: achter het oor of in het oor. Het achter-het-oor model (ook wel AHO genoemd) is in Europa het meest gebruikte type. De behuizing hangt achter het oor, terwijl een dun slangetje of draadje het geluid naar de gehoorgang leidt. Bij kleinere varianten loopt er een vrijwel onzichtbaar draadje het oor in, met aan het uiteinde een klein luidsprekertje.

In-het-oor modellen zitten in de oorschelp of dieper in de gehoorgang. Ze worden op maat gemaakt voor een goed draagcomfort. Wie eerder dacht dat een gehoorapparaat onvermijdelijk opvalt, komt bedrogen uit: er zijn modellen die nauwelijks zichtbaar zijn.

De keuze voor het beste gehoorapparaat hangt af van meerdere factoren, waaronder de mate van gehoorverlies, de levensstijl van de gebruiker en persoonlijke voorkeur. Een audicien stelt op basis van een gehoortest en een vragenlijst vast welk type het best aansluit.

Meer dan alleen versterken

Een gehoorapparaat doet meer dan geluid harder maken. De geluidskwaliteit speelt ook een rol in hoe prettig luisteren aanvoelt. Onderzoek laat zien dat gebruikers op dagen waarop zij het geluid van hun hoortoestellen als natuurlijker ervaren, ook een betere stemming rapporteren en minder luistervermoeidheid hebben.

Bovendien is er bewijs dat het dragen van een gehoorapparaat cognitieve achteruitgang en dementie kan helpen voorkomen. Wanneer het gehoorvermogen afneemt en onbehandeld blijft, vermindert ook de grijze stof in de auditieve delen van de hersenen. Dat maakt vroeg beginnen met een hoortoestel verstandig, ook bij een licht gehoorverlies.

Een interessant onderzoek om verder in te lezen is het EuroTrak-onderzoek uit 2022, dat in Nederland is uitgevoerd. Daaruit bleek dat in Nederland momenteel zo'n 1,8 miljoen mensen gehoorverlies hebben, maar dat een groot deel van hen geen gehoorapparaat draagt. Het onderzoek bevestigt dat het dragen van een hoortoestel bijdraagt aan gezondheidswinst en welbevinden. Het volledige rapport is te downloaden via de website van EuroTrak.

Wat een gehoorapparaat je oplevert

Gehoorverlies heeft meer gevolgen dan alleen moeite met verstaan. Onbehandeld gehoorverlies vergroot het risico op sociale isolatie, depressie en angstklachten. Wie slechthorend is en geen hoortoestel draagt, moet zich voortdurend extra inspannen om gesprekken te volgen. Die inspanning kost energie en zorgt voor vermoeidheid.

Een goed ingesteld gehoorapparaat neemt die last voor een groot deel weg. De audicien stelt het toestel af op basis van het individuele gehoorverlies, en kleine bijstellingen achteraf kunnen het luistercomfort nog verder verbeteren. Dat vraagt soms wat geduld, maar het resultaat is een apparaat dat echt past bij de persoon die het draagt.

Het beste gehoorapparaat is dan ook niet het duurste of het meest technologisch geavanceerde model, maar het model dat aansluit bij de persoonlijke situatie en dagelijkse behoeften van de gebruiker.